De Wet

Onder controle?

NPS, net als andere drugs en medicijnen, vallen soms wel onder de wet en soms niet. Wat betekend dit precies? Om drugs onder de wet te laten vallen wordt een internationaal controle systeem gebruikt, dat gebaseerd is op drie internationale afspraken die zijn gemaakt door de Verenigde Naties in 1961, 1971 en 1988.

Voor NPS gelden alleen de afspraken uit 1961 en 1971. Hierin worden drugs ingedeeld aan de hand van het risico op misbruik en, bij medicijnen, aan de hand van hun werking als geneesmiddel. Drugs die op lijst I staan worden gezien als het meest risicovol en worden het strengst gecontroleerd. De afspraken zorgen er ook voor dat landen zélf controlemaatregelen kunnen instellen voor drugs en medicijnen. Zo kunnen ze ervoor zorgen dat medicijnen wel voldoende beschikbaar zijn, maar niet illegaal geproduceerd of verhandeld kunnen worden. De internationale afspraken zorgen er ook voor dat landen het gebruik van drugs niet te hoeven verbieden.

Nationaal en internationaal

NPS zullen niet meteen onder de internationale of nationale wetten vallen. NPS zijn vaak nieuw ontwikkelde middelen die daarom nog niet voorkomen op controle-lijsten. In het begin kunnen NPS daarom vaak legaal geproduceerd, verkocht en gekocht worden.

Als een NPS wordt ontdekt door justitie en /of door laboratoria, wordt het middel gemeld bij het ‘vroeg-waarschuwings-systeem’ voor nieuwe drugs. Er wordt dan onderzocht hoeveel (gezondheids)schade dit nieuwe middel kan veroorzaken. Daarna kan besloten worden het middel in te delen bij de illegale middelen. De productie, de (ver)koop en het bezit van het middel worden dan strafbaar.

World Health Organisation

De lijst met alle drugs die internationaal worden gecontroleerd is de vinden op de website van de WHO (alleen in het Engels). De WHO beoordeeld het risico van drugs en geeft advies over welke middelen internationaal gecontroleerd moeten worden.  Landen kunnen zelf ook besluiten om bepaalde drugs, of een complete groep drugs te gaan controleren of verbieden. Ook wanneer die middelen nog niet internationaal gecontroleerd worden. Voor Nederland staan hier de gecontroleerde middelen op Lijst I en Lijst II.

Een duidelijke uitleg over de legale status van NPS en over het verschil tussen gecontroleerde en niet-gecontroleerde middelen is te zien in deze Youtube-clip van het European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addictions.